woensdag 22 maart 2017

'Fluchskowe'...

Door Rein van der Pal

Zaterdagmorgen 18 maart. We naderen de klok van 12.00 uur. Voorzichtig betreden de damliefhebbers schaatscafé it Houtsje aan de Oude Koemarkt in Heerenveen, om deel te nemen aan de vijfde editie van ‘Fluchskowe.  Ze hebben allemaal een uitnodiging van organisator Tjalling van den Bosch in de bus gekregen en voldoen aan de strenge selectiecriteria. 
De breedgeschouderde dampromotor is er opnieuw in geslaagd een interessant (internationaal) deelnemersveld achter de borden te krijgen.

Heike Verheul

Om het toernooi luister bij te zetten is Heike Verheul, de dameskampioene van Nederland 2016, uitgenodigd. Kennelijk past het sneldammen (10 min. per speler per partij) in haar voorbereiding op het NK (Zoutelande, 27 maart t/m 1 april). 
Tjalling en Heike (met krans)
Heike schiet in het Friese Haagje met 12 uit 6 uit de startblokken en is dan al onbereikbaar voor de achtervolgers. Met speels gemak laat ze spelers als Gabriël Heerema, IJsbrand Haven, Tjipke Smedinga en Rein van der Pal achter zich. Ze is de tweede dame die de titel opstrijkt. De eerste editie in 2013 werd gewonnen door Nina Hoekman.
Aan de stamtafel wordt nog schamper opgemerkt dat meedoen eigenlijk belangrijker is dan winnen. Als wij mannen ons aan deze dooddoener moeten vastklampen rijst toch de vraag of de emancipatie niet te ver is doorgeschoten…

Internationaal

Van het Sneker supertrio Marcel de Vries, Jacob de Vries en Kerst Hoekstra is laatstgenoemde het meest succesvol. Met een tweede plaats is eeuwige roem zijn deel. Bram Scholma belandt met voorkeurstemmenop de derde plaats en boekt en passant het beste resultaatuit zijn carrière-tot-nu-toe. 


Toernooitijger Terpstra gaat met enkele opmerkelijke partijen 
van start en wint plotseling van D. Ummy. Tevreden over dit resultaat laat Jan zich ontvallen het dambord aan de wilgen te hangen, wanneer hij ooit een punt zal verspelen aan deze tegenstander. D. Ummy speelt evenals Wim Martin onder de Engelse vlag. Zij zorgen voor het internationale tintje.

Voor Peter Pippel uit Gouderak gaat het vooral om de leuke partijen en een goede sfeer. Dat de Salou organisator hier en daar wat punten morst, neemt hij op de koop toe. Hans van Dijk spreekt van een toptoernooi. Hij kan de opmerking van uitbater Tom Mulder, dat dit de enige dag van het jaar is waarop er in deze horecagelegenheid geslagen mag, ja moet worden, wel waarderen.

Stichting Aanzet

De Stichting Aanzet is met IJsbrand Haven en Piet Dijkstra goed vertegenwoordigd.  Haven, voorzitter van het organisatiecomité, laat weten dat de voorbereidingen voor het NK op Urk goed verlopen. Het toernooi wordt gespeeld van 6 t/m 15 april. Op zaterdag 8 april wordt er een sneldamtoernooi gehouden. Tijdens de lunchpauze wordt aan de deelnemers gebakken vis aangeboden. Opgave per mail naar: pmdijkstra@home.nl 
Alle informatie over het NK is te vinden op www.Aanzetdammen.nl

Krans

In zijn slotwoord heeft Tjalling van den Bosch voor elke speler een kwinkslag en een kleine attentie in petto. Voor winnaar Heike Verheul is er een grote krans en een enorme koffiemok met de tekst: “I am the BOSS”.
Daarna bedankt Rein van der Pal namens de spelers de onvolprezen penneleur van de Huizumer Highlights. Hij roemt de vlekkeloze organisatie en de goede arbitrage. Tjalling krijgt een toegangskaart voor een lezing van Maarten van Rossem aangeboden. De Amerika deskundige is op 27 maart te gast in een uitverkochte bibliotheek van Heerenveen.

Reikhalzend wordt uitgekeken naar de zesde editie van ‘Fluchskowe’
De voorbereiding is al in volle gang.

P.s. De serie over Jannes van der Wal wordt volgende week voortgezet



donderdag 16 maart 2017

Jannes... (5)

Door Tjalling van den Bosch

In het vorige epistel over Jannes van der Wal heb ik getracht duidelijk te maken dat hij nu ook weer niet zo'n aparte was. Ja, hij had zijn nukken, ja, hij had rare fratsen; wanneer hij dingen moest doen die hem niet aanstonden, kon hij onhandelbaar worden.  

Van jongs af aan hadden zijn ouders de handen vol aan Jannes. In het boek Jannes, dat samengesteld werd door Jaap Kiers en Bouke Nielsen, komen mensen aan het woord die een verhaal over Jannes hadden.
Het boek is een must voor mensen die Jannes van dichtbij willen 'meemaken'! In dat boek vertelt Jannes zijn broer Harke: "Jannes was een kleine ontdekker, maar ook een ondeugd. Als geen ander kwelde hij mem en heit (moeder en vader) met zijn koppigheid. Grenzen waren er niet alleen om verkend te worden, maar ook om te overschrijden. Waar ik (Harke dus) na één of twee waarschuwingen steevast eieren voor mijn geld koos, was Jannes oostindisch doof. Een tik op de broek, een donderpreek, een opvoedkundig gesprek, voor straf naar zolder, alle mogelijke varianten van corrigerend gedrag werden toegepast, maar niets hielp". 

Dan wist hij het pas . . .

Jannes ontdekte de wereld, niet door in te gaan op waarschuwingen van anderen ("moet je niet doen Jannes!"), nee hij wist pas hoe het zat, nadat hij 'het deksel op de neus' had gekregen.
Op een gegeven ogenblik ontdekte Jannes de muziek; het was niet alleen een waarneming, nee, zoals zo vaak, raakte hij ook hierdoor geobsedeerd. En dan weet je het wel met Jannes . . .. 
Toen het Jannes financieel wat beter ging, kocht hij een piano en nam een pianoleraar 'in dienst'. Nadat Jannes de basisprincipes van het bespelen van het klavier onder de duim had, wilde hij direct de 'zwaarste' stukken spelen!  Dat leidde meer dan eens tot frustraties; zijn pianoleraar, Nico Bleeker, aan het woord in het gememoreerde boek: "Jannes zijn nieuwsgierigheid, gulzigheid en onvermoeibaar enthousiasme zouden hem eigenlijk tot een ideale leerling moeten maken. Toch hield geen leraar het lang met hem uit".

Jannes van der Wal
Dat 'in de ban van iets raken' en zich er vervolgens helemaal op storten, dat was Jannes ten voeten uit. Op een gegeven ogenblik kwam Jannes in aanraking met het schaken; vervolgens werd er een hele verzameling schaakboeken aangeschaft.

Voor het schaken had Jannes aanzienlijk meer talent dan voor het bespelen van de ivoorkleurige toetsen; hij beet zich vast in het oude spel op de 64 velden. Het resulteerde in het feit, dat hij het in betrekkelijk korte tijd schopte tot FIDE-meester (FIDE is de internationale schaakbond). 

De Evenaar . . . 

Jannes zijn 'tweede huis' (in Groningen) werd het denksportcafé De Evenaar; ook uitbater Piet Jansen vertelt een verhaal over de begeisterung welke Jannes over zich kreeg, wanneer hij iets interessants had ontdekt:
"Het was enkele jaren na zijn wereldkampioenschap, toen Jannes voor de eerste keer De Evenaar binnenstapte. Al snel ging zijn aandacht naar diverse andere denksporten, die hier werden bedreven, zoals backgammon, bridge en schaken. Of zijn keuze voor het spelen van backgammon in eerste instantie is beïnvloed door de uiterlijke vorm (het wordt ook met schijven gespeeld) weet ik niet, maar het duurde niet lang of Jannes had zijn eerste boeken over deze sport aangeschaft! Na ruim een half jaar bleek echter, dat er toch niet zoveel mensen om hem heen waren, die het spel met hetzelfde fanatisme wilden bedrijven, als Jannes zelf. Zijn interesse nam dan ook gestaag af en hij ontdekte een totaal andere sport: bridge. Binnen de kortste keren schafte hij zich een kleine bridgebibliotheek aan en er ging geen dag voorbij zonder dat hij in het café kwam om te kiebitzen".
Kiebitzers zijn toeschouwers, die zich luid en duidelijk met het spel bemoeien, soms tijdens het spel, maar zeer zeker daarna, tijdens de analyses achteraf!

Dat 'álles van iets willen weten', met een onvergelijkbaar fanatisme, dat was misschien 'het vreemde' aan Jannes. Het was ook iets dat Jannes vanaf zijn vroegste jeugd al had; in hun peuterjaren waren Harke en hij onafscheidelijk. Daar kwam abrupt een einde aan toen Harke een jaar eerder dan Jannes naar de lagere school moest (tegenwoordig groep 3). Jannes vond dat oneerlijk, Harke mocht naar school, leren en leuke dingen doen (ontdekken) en hij niet!  Natuurlijk moest Harke zijn nieuw verwonnen wijsheden delen met Jannes;  toen Jannes in de eerste klas zat kon hij al lezen, rekenen en schijven! 

Jannes de wereldontdekker, maar wel op zijn eigen manier . . .. 

Wordt vervolgd . . .

donderdag 9 maart 2017

Jannes...(4)


Door Tjalling van den Bosch

Vanaf 'midden jaren 70' scheiden de wegen van Jannes en schrijver dezes; van enig contact was sindsdien nauwelijks meer sprake. Jannes verhuisde in die tijd naar de stad Groningen, om er wiskunde te gaan studeren; dat hield hij niet lang vol, want de studie ging ten koste van zijn zucht naar damkennis. Al snel ging Jannes verder als professioneel dammer, zoals hij het zelf noemde; zijn broer Harke noemde het "stoppen met studeren en niet willen werken; ja, dan kun je jezelf wel  profdammer noemen, maar een fatsoenlijk inkomen zit daar niet in"! 

Jannes stortte zich volledig op 'het dammen' en probeerde te leven van de wind; hij zocht blaadjes op straat, om daar thee van te trekken en als er niet meer was dan een droog stuk brood en een pak melk, dan was dat het voedsel van die dag. Door die geobsedeerde manier van leven, schoot de prestatiecurve van Jannes op damgebied omhoog en doordat hij fysiek best wel sterk was, protesteerde het lichaam blijkbaar niet al te heftig vanwege het eenvoudige dagelijkse menu!  En ach, dan was er nog altijd mem (moeder), die hem zo nu en dan wat boodschappen toeschoof. 
Jannes was dus volledig in de ban van het edele damspel; sociale contacten beperkten zich tot de damwereld. Zelfs het contact met zijn broer Harke verwaterde op een gegeven ogenblik, ondanks dat Harke ook in Groningen studeerde en slechts op een paar honderd meter van Jannes' onderkomen verbleef! 

Successen . . . 

In 1975 was Jannes reeds Nationaal Jeugdkampioen Dammen geworden en een jaar later werd hij met zijn nieuwe club, Damclub Groningen, Nationaal Clubkampioen; iets dat hij in 1982, met Damclub Fivelgo (Appingedam), nogmaals zou meemaken. In 1978 werd hij Nederlands Sneldamkampioen en in 1979 werd hij (eindelijk) kampioen van Groningen. Jannes zijn dam-carrière kwam vooral in de jaren 80 in een stroomversnelling terecht.

Jannes van der Wal

Hij werd in 1981 Nationaal Kampioen en dat hield in, dat hij mee mocht doen aan het Wereldkampioenschap Dammen 1982, in het Braziliaanse Sao Paulo. Zoals u reeds hebt kunnen lezen in het eerste epistel over hem, werd  Jannes in het zuid-Amerikaanse land gekroond tot 's werelds beste dammer!

Na het behalen van de wereldtitel stond Jannes plotseling in het middelpunt van de belangstelling. 
Het was een absurde verandering; van het 'alleen met dambord op een kamertje in Groningen' naar de 'limelights' van de Hilversumse tv.-studio's. 

Mies . . . 

Nederland had in 1982 nog maar twee tv.-zenders; naar schatting meer dan 7.000.000 mensen keken naar de populaire talk-show van Mies Bouwman waarin Jannes direct na het behalen van zijn wereldtitel, te gast was. Het werd een interview waar men ook nu nog (anno 2017) regelmatig aan refereert! Jannes 'keek altijd al de kat uit de boom', wanneer hij met iemand werd geconfronteerd die hij niet kende, maar nu in die studio, met die felle lichten en grappende gastvrouw, viel Jannes stil.Wanneer hij soms wat wilde zeggen, dan was de gastvrouw hem voor, met een quasi grappige opmerking; het gevolg was dat Jannes niets meer zei. 
Het interview werd één van de opmerkelijkste tv.-momenten ooit. Ik kan me nog herinneren, dat ik op dat moment thuis voor de televisie zat en me vooral ergerde aan het gedrag van Mies Bouwman; ik vond dat ze Jannes geen eerlijke kans gaf en hem in de zeik zette; eigenlijk vind ik dat nog steeds!

Redelijkerwijs . . . 

Je zou in alle redelijkheid mogen verwachten dat men Jannes niet weer zou uitnodigen voor media-optredens; niets was minder waar. Jannes werd op een gegeven moment overal naartoe gesleept en overal werd hij, zonder uitzondering, neergezet als een zonderling. Natuurlijk wist Jannes in die tijd aan zijn zwijgzame periode 'voor de camera's' wel een humoristische draai te geven: "Een dammer zegt niet veel. Wanneer hij naar de bakker gaat voor een brood, dan zegt hij:'Eén brood'!", maar het kon niet goed gaan.
Op een gegeven moment raakte hij overspannen; hij liet zich opnemen in een ziekenhuis. Hij verbleef daar drie weken, maar ook daarna had hij het moeilijk, zodra hij in de openbaarheid trad; zijn veilige wereldje lag finaal aan duigen. Van 'alleen maar dammer' werd hij van het ene op het andere moment neergezet als een soort nationale clown! 

Jannes was gewend de wereld naar zijn hand te zetten; hij deed dingen en daar moest de rest van de wereld zich bij neerleggen, dan wel zich aanpassen. Nu hij bekende Nederlander was, wist hij daar op een gegeven ogenblik ook weer een draai aan te geven. Op één of andere manier kreeg hij in de gaten dat er een goede financiële kant aan al die media-aandacht zat. Hij verscheen schaatsend, dansend, playbackend op de tv, schoof aan in talkshows en dergelijke en liet zich er naar verluidt goed voor betalen. Hij reisde meestal met de trein naar 'het Hilversumse', totdat hem gevraagd werd of hij niet met de taxi kon komen? "Zoveel geld heb ik niet" was de reactie van Jannes; nee, maar dat hoefde hij zelfniet te betalen, dat deed de omroep wel! Was dit een onnozele opmerking van Jannes, of  . . . .; ik denk dat laatste(!); sindsdien liet Jannes zich halen en brengen door een taxi. 

Wordt vervolgd . . .   
   

dinsdag 28 februari 2017

10 facts...


Door Tjalling van den Bosch

Deze week vindt in Franeker weer het jaarlijks terugkerende damspektakel plaats; u weet wel, It Grutmastertoernooi, oftewel 'dammen in de Friese variant'. Een jaar geleden (om precies te zijn op 24 maart 2016) hebben we op dit blog al eens uitgebreid stil gestaan bij dit evenement. Mocht u meer willen weten over het damfestijn van dit jaar, ga dan naar: www.frisiandraughts.com . 

Op de KNDB-site heeft Piet Bouma (op 22 februari 2017) ook al aandacht besteed aan het evenement in Franeker. In dat epistel verwerkte Bouma een link over de Wereldtitel Rapid Schaken 2016, gewonnen door Vassily Ivanchuk. Ivanchuk is een allround-denksporter; zo doet hij deze week mee aan het Frysk Damjen te Franeker! Op dit blog hebben we ook al eens stil gestaan bij de Oekraïner, namelijk op 5 augustus 2015. 

Op de 'link van Bouma' is te zien, dat Ivanchuk een partijtje zit te dammen (op een schaakbord, met pionnen); het opmerkelijke is dat hij dit deed tijdens de prijsuitreiking van het wereldkampioenschap  rapid-schaken(!), dat dus door Ivanchuk werd gewonnen!! Halverwege de dampartij werd de Oekraïner 'naar voren' geroepen om op het hoogste treedje plaats te nemen! De dampartij werd even stil gelegd, maar op het filmpje is duidelijk te zien, dat Ivanchuk nog steeds druk bezig was met berekeningen maken van de onderbroken dampartij, terwijl hem de hoogste eer werd bewezen en de medaille, bloemen en ongetwijfeld een mooie cheque werden uitgereikt! Direct na de ceremonie spoedde de Oekraïner zich weer naar de dampartij en won deze uiteindelijk; met de bloemen van de prijsuitreiking nog stevig in zijn knuist!! Een bijzondere denksporter, die Vassily Ivanchuk. 

10 facts . . . 

Tien feitjes over de Wereldkampioen Rapid Schaken 2016: 

1.  Ivanchuk wordt door veel schaakvolgers gezien als de 'beste schaker 
zonder wereldtitel' (alhoewel de vorig jaar overleden schaakgrootmeester 
Viktor Kortsnoj daar, ook nu nog, een heel andere mening over heeft!); een
zwak zenuwgestel wordt vaak als de oorzaak gezien voor het feit, dat
Ivanchuk nimmer de hoogste mondiale schaakeer heeft weten op te 
eisen.

2. In 1991 won Ivanchuk het prestigieuze schaaktoernooi in Linares (ook 
wel het 'Wimbledon of chess') en vestigde zich daarmee in de weredtop. 
Hij versloeg in dat toernooi de op dat moment onaantastbare wereldkampioen
Gary Kasparov! 
Sindsdien is Ivanchuk een graag geziene gast (deelnemer) bij grote 
schaakevenementen.  

3.  Al meer dan 25 jaar is Ivanchuk een belangrijke speler op het hoogste
schaakniveau; zelf zegt hij daar over, dat hij eigenlijk alleen maar een 
liefhebber is en dat hij zich niet alleen verdiept in het spel van zijn tegenstanders,
maar ook in de afkomst (land van herkomst, opvoeding) en het handelen (het
doen en laten in het algemeen!). 
Ook zegt de Oekraïner dat hij 24 uur per dag (in zijn hoofd) bezig is met schaken
en andere denksporten! 

4.  Een voorbeeld van 'dat helemaal inleven in een tegenstander', komt 'uit Wijk
aan Zee 2015' (Tata Steel Chess Tournament). 
Ivanchuk verloor tijdens dat toernooi eenmaal, en wel van Wesley So, een in
de Filipijnen opgegroeide Amerikaan. 
Als reden voor zijn verlies gaf Ivanchuk aan, dat hij de avond voor de partij zich
had verdiept in oude Filipijnse kindervertellingen, om zo zijn tegenstander
beter te begrijpen, maar zo voegde hij er na afloop van de verloren partij aan
toe: "Blijkbaar is So nu meer Amerikaan dan Aziaat"!  
Nog een voorbeeld van de opmerkelijke voorbereiding welke Ivanchuk ondergaat,
wanneer hij een belangrijke partij moet spelen; in het Spaanse Linares won hij
ooit in een rapid-schaak-toernooi van de toenmalige wereldkampioen Kasparov.
Toen Ivanchuk na afloop werd gevraagd naar "waarom hij gewonnen had", zei
Ivanchuk dat hij de avond ervoor naar een stierengevecht was geweest, omdat
hij wist dat hij vandaag tegen een doldrieste stier moest aantreden! 

5.  Ivanchuk vindt een goede fysieke gesteldheid uitermate belangrijk; hij tennist
graag en is ook regelmatig in een sportschool te vinden. 
Helaas ontbreekt hem de tijd om een goed ritme vast te houden, om zijn lichaam
'in shape' te houden, heeft hij ooit eens tegen schrijver dezes gezegd. 

6. Ivanchuk beschouwt schaakgrootheden als Capablanca, Aljechin, Fisher en
Kasparov, als echte schaakgenieën; meervoudig wereldkampioen Karpov niet!
"Tal is voor mij een mysterie" vindt Ivanchuck over de voormalige Letse 
wereldkampioen; het frustreert hem, dat hij bepaalde ideeën van Tal maar niet
kan begrijpen! 
Judith Polgar (de beste vrouwelijke schaakster ooit) vindt Ivanchuk wel een genie,
maar over de huidige wereldkampioen Magnus Carlsen zegt hij, dat hij de jonge
Noor een groot talent vindt, maar (nog) niet meer! 

7.  Diverse (schaak-)wereldtoppers hebben ongelooflijk veel respect voor het
schaaktalent van Ivanchuk; Gary Kasparov noemt hem zonder meer een 
schaakgenie. 
Voormalig wereldkampioen Anand vindt het onlogisch, dat Ivanchuk nooit 
wereldkampioen is geworden! 
Het mooiste compliment komt misschien wel van de huidige wereldkampioen, 
Magnus Carlsen: "I don't like playing against him"! 

8.  Wanneer Ivanchuk een fikse nederlaag lijdt, is hij vaak zwaar aangeslagen.
Soms doet hij na een nederlaag aan zelfkastijding; zo is hij weleens, bij 20 graden 
onder nul, blootsvoets en in 'korte' broek gezien, om een uur lang te gaan wandelen!
Ook is hij volgens overlevering weleens een 'donker bos' ingelopen, om daar 'als
een wolf' te gaan huilen. 
Volgens schaakkenners leeft Ivanchuk heel erg in zijn eigen wereld ("Planet Ivanchuk");
zo houdt hij ervan om in het pikkedonker te gaan zitten, en kijkt hij tijdens een partij
soms meer naar het plafond dan naar het schaakbord. 

9.  Toen Ivanchuk tijdens schaakolympiade in 2008 een partij van Kata Kamsky 
verloor, was hij een tijdlang incommunicado, terwijl diverse officials hem 
iets duidelijk probeerden te maken. 
De Oekraïner moest namelijk naar 'de doping'; hij moest een plasje inleveren!
Het lukte Ivanchuk niet om een paar druppels te produceren en dus 'faalde hij 
de dopingtest'. 
Als gevolg hiervan werd Ivanchuk voor 2 jaar geschorst; een vonnis dat gelukkig
nooit ten uitvoer is gebracht! 

10. In zijn junior-tijd was Ivanchuk een onbekende schaker in de Sovjet Unie (waar
Oekraïne in die tijd nog onder 'viel'). 
In de begin jaren 80 (van de vorige eeuw) mocht hij voor het eerst meedoen aan 
een belangrijk schaaktoernooi in het inmense land. 
Zijn trainer hield hem voor om tegen niemand iets te zeggen over zijn 
openings-voorbereiding, zodat niemand zich op hem kon instellen, terwijl hij
alles wist van zijn sterke opponenten (anders dan nu, waren partijen in die
tijd nog niet direct algemeen bekend!). 

Een dag voor het toernooi liep Ivanchuk de gerespecteerde grootmeester Seutin
tegen het lijf. 
Misschien wilde Seutin weten 'wat voor vlees hij in de kuip had', of wilde hij
gewoon even 'sociaal doen'; er ontspon zich in ieder geval het volgende gesprek:

Seutin: "Wat is jouw favoriete opening, jongeman?" Ivanchuk: "d4 of e4. maar ook wel paard f3, maar eigenlijk denk ik dat c4 mijn voorkeur heeft".  S.: "En als ik met wit d4 open, wat antwoord jij dan? "I.: "d5 of paard f6 of misschien c6 of e6". 
Grootmeester Seutin schudde het hoofd meewarig en dacht dat de arme jongeman
finaal zou worden afgemaakt door de sterke Sovjet-grootmeesters, omdat hij geen
fatsoenlijk openings-repertoire had. 
Blijkbaar had Seutin medelijden met Ivanchuk en besloot om hem een bepaalde
variant in het Koningsgambiet te laten zien. 
Om Invanchuk 'in te spelen' besloot Seutin om enkele partijen tegen hem te spelen, 
zodat de Oekraïner wat ervaring kon opdoen. 
Ze speelden 10 partijtjes en toen anderen na afloop aan Seutin vroegen hoe hij
had gespeeld zei deze: "Ik heb 10 partijen tegen hem gespeeld", toen men 
vroeg wat de uitslag was, zei Suetin: "IK HEB 10 PARTIJEN TEGEN HEM GESPEELD"en beende kwaad weg. 
Navraag bij Ivanchuk maakte hen wijzer; 10-0 voor Ivanchuk! 

Vindt u Vassily Ivanchuk ook een genie(?); hij is deze week dus te bewonderen in Franeker (als dammer 'Frysk spul'; dat dan weer wel . . .).   




donderdag 23 februari 2017

Prélude...

Door Tjalling van den Bosch

De serie gewijd aan Jannes van der Wal komt deze week te vervallenhet heden, vraagt om aandacht!

Zaterdag 25 februari aanstaande komt er een einde aan het voorspel. Laat uw gedachten nu niet 'vlinderen', daar gaan we het niet over hebben!

Op die laatste zaterdag van februari, vindt de laatste ronde van de halve finales voor het NK Dammen 2017 plaats. In Groep A heeft (GMI) Wouter Sipma zich reeds geplaatst; de nummer twee uit de tussenstand, Anton Kosior, kan zich bij winst op Steven den Hollander ook verzekeren van een finaleplaats. Jongeling Jitse Slump kan nog roet in het eten gooien, wanneer Kosior niet wint en Slump zelf Jan Lammers weet te verschalken. De rest van de deelnemers is uitgeschakeld voor plaatsing. 

In Groep B zijn er meer gegadigden voor een finaleplaats. Van de drie koplopers lijkt (GMI) Martijn Van IJzendoorn de beste papieren te hebben, vanwege 'een extra plusje'! Gerbrand Hessing en Waldo Aliar staan er het beste voor met betrekking tot de achtervolgers, Frank Teer en Frits Luteijn. Het zal een spannende ontknoping worden; het is vooral de vraag hoe de 'uitgeschakelde rest' zich nog gaat verweren! 

In Groep C lijkt (GMI) Hein Meijer soeverein op kop te gaan, maar hij moet in laatste ronde opboksen tegen de nummer drie, (GMI) Ron Heusdens. Daartussen staat de verrassend opererende Nico Knoops, die het in de laatsteronde opneemt tegen Jeroen Kos; bij winst is Knoops zeker van een finaleplaatsen zou dat ten koste gaan van Meijer of Heusdens! De andere deelnemers zijn uitgeschakeld. 

In Groep D moeten de twee koplopers het tegen elkaar uitvechten; Marino Barkel leidt op basis van 'een plusje', waardoor Anton van Berkel eigenlijk moet winnen om de kansen in eigen hand te houden. De twee achtervolgers, Bhiem Ramdien en Peter van der Stap, kruisen ook  onderling de degens; ze volgen de leiders 'op één punt', dus zal er gewonnen moeten worden! Wanneer het laatst duel in een puntendeling eindigt, dan hebben de leiders in de tussenstand ook voldoende aan een gelijkspel.
Ongetwijfeld gaat de aandacht van dit viertal ook uit naar 'de andere partij'! Verder zijn er in deze groep geen kanshebbers meer. 

De Nederlands Kampioen Dammen 2016, (GMI) Alexander Baliakin is reeds geplaatst voor de finale, net als de nummer twee, (MF) Ben Provoost, en de nummer drie, (GMI) Auke Scholma. 

Elf . . . 

Dat is inderdaad een elftal; de twaalfde (en laatste) deelnemer aan het NK Dammen op Urk, komt uit de hoge hoed(en) van de heren van de organisatie. Wanneer men de lijst van dammers van dietzen bloed met de hoogste (dam-)rating eens doorneemt, dan is het toch opvallend, dat er nogal wat van de nationale (dam-)crème de la crème, het hoogtepunt van het Nederlandse damgebeuren aan zich voorbij laat gaan. Een opsomming van de afwezigen; Roel Boomstra, Ton Sijbrands, Erno Prosman, Martin Dolfing, Pim Meurs, Harm WIersma, Jan Groenendijk, Gérard Jansen, Rob Clerc, Johan Krajenbrink, Jasper Lemmen. Van de jonge hemelbestormers laat Wouter Wolff het afweten; Van IJzendoorn en Slump zitten nog wel in de race. 

Op provinciaal niveau was deze trend al eerder zichtbaar; met misschien wel als absoluut dieptepunt het Fries damkampioenschap. In Friesland ontbreekt de volledige top 12 in het FK Dammen 2017. 
Provinciaal (en nu dus ook nationaal) mag er best eens worden nagedacht waarom de topspelers bedanken voor de eer; waarschijnlijk nog belangrijker is het om een manier te vinden om ze over te halen om toch mee te doen. Een nationaal kampioenschap, in welke sport dan ook(!), moet toch vooral een strijd zijn tussen de nationale toppers . . .! 

Organisatoren . . . 

Nu zijn er natuurlijk van de eerder genoemde topdammers, die niet meedoen aan het Nederlands Kampioenschap, velen die 11 zaterdagen Nationale Competitie genoeg vinden. Wanneer men daarnaast, zoals nu, 4 maal op een zaterdag naar Culemborg moet afreizen, om daar partijen te spelen (maar liefst 7), voor de Halve Finale, en, wanneer men zich dan plaatst voor de finale, ook nog eens 9 dagen op het NK zelf aan de bak moet, dan is er wel enig begrip voor op te brengen, dat men zich niet laat inschrijven. Velen hebben een baan en gezin en ook daar gaat de nodige tijd in zitten(!), maar er zit een keerzijde aan het niet meedoen! Organisatoren moeten heel wat obstakels slechten, voordat men een goed NK kan neerzetten, en ja, dan is het ook wel begrijpelijk dat men (de organisatoren) weer niet blij zijn, wanneer het overgrote deel van de Nederlandse topspelers niet meedoet! Je zou kunnen zeggen, dat er in plaats van een 'win - win'-situatie, er door het wegblijven van dam-toppers een 'verlies - verlies'-situatie ontstaat! 
Een organisator zou zich wel eens af kunnen vragen waar hij/zij het allemaal voor doet!?! Zonder pro deo (!) organisatoren geen damtoernooi en zonder topdammers geen topdamtoernooi!

We willen niet al te belerend overkomen, maar misschien . . .!

Opdat het in de toekomst beter moge gaan . . .   







donderdag 16 februari 2017

Jannes...(3)

Door Tjalling van den Bosch

In het vorige epistel over Jannes van der Wal 'zaten' we midden in de jaren 70 van de vorige eeuw. Vanaf dat moment gaf schrijver dezes zich steeds meer over aan andere geneugten des levens; voetbal en vooral 'wijntje en trijntje' kleurden toen de zaterdagen (en vroege zondagochtenden) in. Het dammen kwam bij uw penneleur op een gegeven ogenblik op een zeer laag pitje te staan. 

Niet overeen . . . 

Het beeld van Jannes, dat ook nu nog vaak wordt opgeroepen (aparte snoeshaan, wereldvreemd), kwam niet overeen met het beeld dat ik van Jannes had, vandaar dat ik u de komende weken(!) meeneem naar 'een ander beeld van Jannes van de Wal'. In het boek Jannes, dat samengesteld werd door Jaap Kiers en Bouke Nielsen en dat ongeveer een jaar na het overlijden van Jannes werd uitgebracht, omschreef zijn één jaar oudere broer Harke hem als iemand, die reeds op zeer jonge leeftijd de grenzen opzocht en deze bij voorkeur ook overschreed. Toch viel Jannes bij zijn (dam-)leeftijdgenoten niet echt op. 

Jannes was zeer fanatiek, hij wilde de dingen die hij vol overgave deed, perfect doen. Wanneer wij (zijn generatiegenoten) na de eerste ronde van een ééndagstoernooi even een luchtje gingen scheppen, liet Jannes weten dat hij in de speelzaal bleef; hij wilde de 'damsfeer' niet verlaten en zich 

voorbereiden op zijn volgende partij. Als er echter op één of andere manier een bal was, waardoor we konden gaan voetballen, dan kwam Jannes wel naar buiten. Spelletjes doen had nu eenmaal een onweerstaanbare aantrekkingskracht op hem, en ja, ook dan wilde Jannes winnen, al ging het ten koste van kledingen/of knieën! 
Jannes was ook zeker niet bleu, hij keek (verbaal) vaak wel 'de kat uit de boom';zeker wanneer hij met een voor hem onbekend iemand
van doen had, maar hij was 'onder ons' ook heel ad rem en gevat. Wanneer ik tijdens zo'n toevallig 
ontstaan voetbalpartijtje mijn onuitputtelijke talenten etaleerde en tijdens het proces over mijn benen struikelde, dan kon ik rekenen op Jannes' snerende opmerkingen, dan wel hoongelach (afhankelijk van het feit of ik zijn teamgenoot was of niet!). Net als, wanneer ik tijdens een dampartij, weer eens opzichtig in de fout was gegaan! Jannes kwam in die tijd ook zeker niet over als een contactgestoord iemand. Nee, Jannes was gewoon één van ons. 

Op school wilde het niet echt vlotten met hem, maar dat was in die tijd niet ongebruikelijk! Wanneer het voorgezet onderwijs je niet boeide, dan 'liet je het gewoon lopen'; niet ongewoon, gezien het eerder beschreven tijdsbeeld: lekker afzetten tegen leraren en ouders. Je schoot er natuurlijk niets mee op, maar de zucht naar vrijheid kon je niet weerstaan (huiswerk?, "dat heb al ik af", of "dat heb ik niet"). Het voortgezet onderwijs was ook niet echt uitdagend voor de leerlingen; het intelligentere soort (leerlingen) verveelde zich vaak stierlijk tijdens de verplichte lesuren.

Autistisch . . .  

De moeder van Jannes (mevrouw T. v.d. Wal-Kielstra) zei in de 'Andere Tijden Sport'-documentaire, dat haar zoon misschien wel wat autistisch was, maar dat bestond toen nog niet. Je mag natuurlijk de mening van een moeder over haar zoon eigenlijk niet in twijfel trekken, maar ik weet niet of Jannes die aandoening wel had!  Nu is het anno 2017 wel zo, dat, wanneer iemand zich ergens met veel plezier aan overgeeft en daar succes mee heeft, hij al snel binnen het tegenwoordig zeer brede spectrum van autisme wordt weggezet. Maar echte autisten hebben vrijwel zonder uitzondering last van een bepaalde contactgestoordheid en hebben er ook een hekel om (fysiek) aangeraakt te  worden. Zo heb ik Jannes niet ervaren; ja, hij kon zich alleen prima vermaken, geheel opgaan in waar hij mee bezig was, maar hij had toch ook mensen om zich  heen nodig.
En tijdens andere sporten, zoals voetbal, was hij niet bang voor fysiek contact, oh zeker niet; Jannes was klein van stuk, maar was wel erg sterk. Tijdens één van de voetbalpartijtjes op zaterdag, probeerde Jannes mij eens de bal te ontfutselen en deed dat met zoveel energie, dat ik er een (licht) 
gekneusde rib aan overhield. Dat liet je natuurlijk niet blijken, maar ik had er wel degelijk enige tijd last van.

Wanneer Jannes door iets gegrepen werd, dan kon hij er door geobsedeerd raken; dat ééndimensionale, dan herken ik. Vanaf het moment, dat ik in de ban raakte van 'het fysiek sterker worden', stond mijn hele leven in het teken daarvan! Het voorgezet onderwijs liet ik volledig aan me voorbij gaan, maar toen ik wilde weten waarom (en hoe) een mens lichamelijk sterker werd, dook ik de studieboeken in en liet ik niet 'los', voordat ik het begreep. Zo was het, denk ik (voor wat dát waard is), met Jannes ook, hij wilde alles op damgebied weten, maar of dat echt autistisch was, betwijfel ik.  

Wordt vervolgd . . . 




donderdag 9 februari 2017

Jannes (2)...

Door Tjalling van den Bosch

Het eerste epistel over denksportfenomeen Jannes van der Wal gaf een kleine schets te zien van de persoon in kwestie. Ditmaal gaan we in op de periode van begin jaren zeventig van de vorige eeuw, waarin de Friese damjeugd (geboren tussen 1955 en 1960) al puberend van ééndagstoernooi naar ééndagstoernooi trok. 

Winter, begin jaren 70 . . . 

In die tijd stonden er in de wintermaanden vrijwel wekelijks, in Fryslân (op zaterdag), damtoernooien op de kalender. Deze toernooien waren eenvoudig van opzet; je zat in een groep 'van 4', hetgeen betekende dat je 3 partijen speelde (60 zetten in 1½ uur en daarna 30 minuten om de partij 'af' te maken). 
Groepswinnaar werd degene die de meeste punten had behaald; bij gelijke aankomst werd er om gedobbeld. De groepswinnaars met de meeste punten namen vervolgens opnieuw de dobbelstenen ter hand om tot de toernooiwinnaar  te komen. 

Jannes van der Wal in 1982
Meestal werden deze damtoernooien gehouden in zalen boven plaatselijke horecagelegenheden. Er werd vanaf de aanvang (10.00 uur) volop gerookt! En dan niet alleen filtersigaretten, maar ook de pijp en de bolknak (sigaar) werden ingezet, hetgeen betekende dat er reeds een uur na aanvang een soort mist in de zaal hing. Al dammend had je er niet zoveel last van, maar als je ging staan, stond je met je hoofd in de rook.Van een deugdelijke afzuiginstallatie was nog geen sprake en een raam 'open zetten' werd afgewezen, want de tocht was aanzienlijk gevaarlijker  dan een 'beetje rook'!
De ééndagstoernooien in die tijd waren er niet minder populair om; wat heet(?), sommige toernooien trokken meer dan 250 deelnemers! Een dergelijk aantal dammers kon men normaliter niet kwijt in een restaurant of café, maar dan kon men bijvoorbeeld, zoals in Sneek, terecht in een scholengemeenschap; de dammers werden dan verdeeld over de aula en diverse klaslokalen. In Drachten kon men met gemak meer dan 250 dammers kwijt in de Philipskantine. 

Tijd van veranderingen . . . 

Ook niet onbelangrijk was. dat veel jongeren zich in die tijd afzetten tegen de tot dan toe gevestigde orde, met hun strenge normen en waarden. De jeugd streed tegen veel ongeschreven wetten van de ouderen; het feminisme was in opkomst ('baas in eigen buik'), de sport begon mee te tellen (weg met het amateurisme - Ard en Keesie, Ajax, Feyenoord -), de jeugd liet politiek van zich horen (Provo, Kabouters) en de muziek sloeg andere wegen in (popmuziek, Beatles, Rolling Stones). De jeugd was op zoek naar onafhankelijkheid; loskomen van de gevestigde orde, uit het strak hiërarchisch stelsel vol burgermanregels. Niet dat beperkte, dat benauwde; leven in vrijheid, zonder ver- en geboden. Het bovenstaande is een schets van de periode, waarin Jannes en zijn leeftijdgenoten nog teenagers waren. 

Winnen . . . 

Jannes van der Wal damde om te winnen; het spel boeide hem zeer, maar het ging Jannes vooral om de twee punten (per partij)! Jannes verdiepte zich zeer in het spel en hij eiste van zichzelf, dat zijn noeste arbeid direct resultaat opleverde. Zo kon het gebeuren, dat hij tijdens een moeizame strijd, tegen een zwakker geachte tegenstander, een combinatie openzette om voordeel te krijgen, wanneer zijn opponent de slagzet niet zou 'zien'! Wonderwel had Jannes het vaak bij het rechte eind en wist hij, nadat de tegenstander de combinatie niet had uitgehaald, de partij alsnog naar zich toe te trekken. 
Wanneer Jannes na afloop werd geconfronteerd met de mogelijkheid voor zijn tegenstrever, dan werden de toeschouwers vaak geconfronteerd met: "Ik ging ervan uit, dat hij het toch niet zou zien!". 
Het kwam voor, dat je toevallig langs het bord van Jannes liep, terwijl zijn tegenstander de slagzet kon uithalen, je kreeg dan luid en duidelijk te verstaan, dat je op moest sodemieteren . . .! 

Jannes van der Wal woonde in die tijd met zijn ouders in Tjalleberd; vaak stond hij  'vroeg op zaterdagochtend' klaar bij de rotonde van Heerenveen, om in de reeds afgeladen auto van Adam Hillebrand te stappen. Hillebrand was een net zo van winnen begeisterde man als Jannes zelf. Nadat Jannes was ingestapt ging het gesprek vrijwel direct over op het edele damspel; kortgeleden geboekte resultaten werden besproken en soms werd er 'blind' gedamd (zo goed en zo kwaad als dat ging).

Zijn generatiegenoten waren verknocht aan het dammen, maar bij Jannes gingen het vuur en de passie voor het dammen aanzienlijk verder. Ooit ontving schrijver dezes een brief van Jannes, met een analyse van een partij die we ooit speelden in het Fries Jeugdkampioenschap; nou ja, een brief(?); het was een 10 'kantjes' tellend verslag! Zo schreef Jannes, dat hij zich op onze partij had voorbereid door de partij Koeperman-Sijbrands ( "Topprestaties" nr. 25) goed door te nemen. Jannes sloot de bewuste brief af met: "Je dacht misschien, dat ik een kleine opmerking hier en daar zou maken, maar ik heb de partij met alle plezier uitvoerig geanalyseerd". We waren toen een jaar of 15; de uitslag van de partij laat zich raden. 

Door zijn gedrevenheid ontwikkelde Jannes zich in die jaren zeventig van kleine opsodemieter, via gevaarlijke tegenstander, tot één van de beste jeugddammers uit die tijdspanne en niet alleen provinciaal, maar ook landelijk; zo werd Jannes in 1975 nationaal jeugdkampioen. Het was dan ook niet meer dan logisch, dat Jannes werd aangetrokken door (top-)damclub Huizum, de landskampioen van 1974.
Direct na het kampioensjaar van de Huizumers, vertrok topman Harm Wiersma bij de club; met de komst van Jannes van der Wal, alsook het aantrekken van Auke Scholma, Bauke Bies en Gerrit Kloosterman,  probeerde men het verlies van de wereldkampioen in spe (Wiersma) op te vangen. Helaas, ondanks verwoede pogingen moesten de Huizumers de hoogste  eer (winnen van de nationale clubcompetitie) telkenmale aan zich voorbij laten gaan. 

Volgende week meer . . .